انواع قارچ پوستی
قارچ پوستی
قارچ پوستی یکی از شایعترین انواع عفونتهای سطحی پوست است که میتواند نواحی مختلفی از بدن مانند پوست، ناخنها و موها را درگیر کند. این عارضه معمولاً در اثر رشد بیش از حد قارچهایی به وجود میآید که بهطور طبیعی روی پوست وجود دارند و در محیطهای گرم و مرطوب رشد میکنند.
انواع قارچ پوستی
در ادامه با رایجترین انواع قارچهای پوستی آشنا میشویم:
- تینیا پدیس (قارچ پای ورزشکار) | بین انگشتان پا، کف پا | خارش، سوزش، پوستهپوسته شدن.
- تینیا کروریس (قارچ کشاله ران) | کشاله ران، اطراف ران | لکههای قرمز، خارش، التهاب.
- تینیا کاپیتیس (قارچ پوست سر) | پوست سر | ریزش مو، پوستهریزی، التهاب.
- تینیا corporis (قارچ بدن) | هر نقطه از بدن | حلقههای قرمز، خارش، تورم.
- کاندیدیازیس پوستی | نواحی مرطوب بدن مثل زیر بغل یا زیر سینه | قرمزی، ترکخوردگی، ترشح.
- اونیکومایکوزیس (قارچ ناخن) | ناخنهای دست و پا | ضخیم شدن ناخن، تغییر رنگ، شکنندگی.
علل ابتلا
- رطوبت و گرما زیاد
- تماس با سطوح آلوده یا افراد مبتلا
- بهداشت ضعیف
- سیستم ایمنی ضعیف
- استفاده از لباسهای تنگ یا مرطوب
روشهای درمان
- استفاده از داروهای ضد قارچ موضعی (کرمها، پمادها)
- داروهای خوراکی در موارد شدید
- رعایت بهداشت فردی و خشک نگه داشتن پوست
- اجتناب از استفاده مشترک از وسایل شخصی مانند حوله و لباس
بررسی دقیق علل قارچ پوستی
قارچهای پوستی معمولاً توسط گروهی از قارچها به نام درماتوفیتها یا کاندیدا ایجاد میشن. این قارچها به کراتین موجود در پوست، مو و ناخن علاقه دارن و در شرایط خاصی رشدشون زیاد میشه.
رطوبت و گرمای زیاد
- قارچها عاشق محیطهای گرم و مرطوب هستن.
- تعریق زیاد، پوشیدن لباسهای تنگ یا نخی که رطوبت رو نگه میدارن، باعث ایجاد محیط مناسب برای رشد قارچ میشه.
- مثال: کفشهای بسته در تابستان یا لباسهای ورزشی مرطوب بعد از تمرین.
بهداشت فردی ضعیف
- عدم شستوشوی منظم بدن، مخصوصاً بعد از ورزش یا تعریق زیاد.
- استفاده نکردن از حوله یا لباس شخصی تمیز.
- خشک نکردن کامل بدن بعد از حمام یا شنا.
تماس مستقیم با فرد یا سطح آلوده
- تماس پوست با فرد مبتلا (مثلاً در باشگاه، استخر، یا خانه).
- استفاده مشترک از وسایل شخصی مثل حوله، شانه، کفش، یا لباس.
- خوابیدن روی ملحفه یا تشک آلوده.
ضعف سیستم ایمنی
- افرادی که سیستم ایمنی ضعیفی دارن (مثل بیماران دیابتی، مبتلایان به HIV، یا کسانی که داروهای سرکوبکننده ایمنی مصرف میکنن) بیشتر در معرض ابتلا هستن.
- بدن این افراد نمیتونه بهخوبی با قارچها مقابله کنه.
سن و شرایط فیزیولوژیک
- کودکان و سالمندان به دلیل پوست حساستر و سیستم ایمنی ضعیفتر، بیشتر در معرض ابتلا هستن.
- در نوزادان، کاندیدیازیس پوستی در نواحی پوشک شایعتره.
لباسهای تنگ و غیرتنفسپذیر
- لباسهایی که هوا رو عبور نمیدن (مثل لباسهای پلاستیکی یا نایلونی) باعث تعریق و رطوبت میشن.
- این شرایط محیط ایدهآل برای قارچهاست، مخصوصاً در کشاله ران، زیر بغل و بین انگشتان پا.
مصرف آنتیبیوتیک یا کورتون
- مصرف طولانیمدت آنتیبیوتیکها یا داروهای کورتونی میتونه تعادل میکروبی پوست رو بههم بزنه.
- این باعث رشد بیش از حد قارچها میشه چون باکتریهای مفید که قارچها رو کنترل میکنن، کاهش پیدا میکنن.
درمان قارچ پوستی
درمان بستگی به نوع قارچ، محل درگیری، شدت علائم و وضعیت عمومی بدن داره. در ادامه، درمانها رو به دو دسته اصلی تقسیم میکنم: درمانهای دارویی و درمانهای خانگی و مراقبتی.
درمانهای دارویی (پزشکی)
این روشها معمولاً توسط پزشک تجویز میشن و مؤثرترین راه درمان هستن:
داروهای ضد قارچ موضعی
- برای موارد خفیف تا متوسط:
- کرم کلوتریمازول (Clotrimazole)
- کرم تربینافین (Terbinafine)
- کرم میکونازول (Miconazole)
- کرم کتوکونازول (Ketoconazole)
- :small_blue_diamond: نحوه استفاده: روزی ۱ تا ۲ بار روی ناحیه مبتلا، به مدت ۲ تا ۴ هفته.
داروهای خوراکی ضد قارچ
برای موارد شدید یا گسترده، یا وقتی درمان موضعی مؤثر نیست:
- فلوکونازول (Fluconazole)
- ایتراکونازول (Itraconazole)
- تربینافین خوراکی
- :small_blue_diamond: معمولاً به مدت 2 تا 6 هفته مصرف میشن، بسته به نوع قارچ و محل درگیری.
شامپوهای ضد قارچ
برای قارچ پوست سر یا بدن:
- شامپو سلنیوم سولفاید یا کتوکونازول
- استفاده ۲ تا ۳ بار در هفته
درمانهای خانگی و مراقبتی
در کنار دارو، رعایت نکات زیر به بهبود سریعتر کمک میکنه:
- خشک نگه داشتن پوست(بعد از حمام یا ورزش، پوست رو کاملاً خشک کن.)(از پودر بچه یا پودر ضد قارچ برای نواحی مرطوب استفاده کن.)
- 2. لباس مناسب(لباسهای نخی، گشاد و قابل تنفس بپوش.)(لباسهای ورزشی رو سریع بشور و خشک کن.)
- 3. عدم استفاده مشترک از وسایل شخصی(حوله، شانه، کفش و لباس رو با کسی شریک نشو.)
- 4. استفاده از سرکه سیب یا روغن درخت چای (در موارد خفیف)(سرکه سیب: رقیقشده با آب، روزی یکبار روی ناحیه قارچی)(روغن درخت چای: چند قطره در کرم مرطوبکننده یا مستقیم روی پوست)
- توجه: درمانهای خانگی فقط برای موارد خفیف مناسب هستن و نباید جایگزین داروی تجویزی بشن.
پیشگیری
پیشگیری از قارچ پوستی خیلی مهمه، چون این عفونتها بهراحتی منتقل میشن و در محیطهای گرم و مرطوب رشد میکنن. با رعایت چند نکته ساده، میتونی احتمال ابتلا رو به حداقل برسونی. بریم سراغ راهکارهای پیشگیری:
رعایت بهداشت فردی
- هر روز بدن رو با آب و صابون بشور، مخصوصاً بعد از ورزش یا تعریق زیاد.
- بعد از حمام، پوست رو کاملاً خشک کن، مخصوصاً بین انگشتان پا، کشاله ران و زیر بغل.
- از حوله، شانه، لباس و کفش شخصی استفاده کن و با کسی شریک نشو.
انتخاب لباس مناسب
- لباسهای نخی، گشاد و قابل تنفس بپوش تا رطوبت جذب بشه و پوست نفس بکشه.
- از پوشیدن لباسهای تنگ یا پلاستیکی برای مدت طولانی خودداری کن.
- لباسهای ورزشی رو بعد از هر بار استفاده بشور و خشک کن.
مراقبت از پاها
- در مکانهای عمومی مثل استخر، حمام عمومی یا باشگاه، دمپایی بپوش.
- کفشهای بسته رو برای مدت طولانی نپوش، مخصوصاً در هوای گرم.
- کفشها رو مرتب بشور و در هوای آزاد خشک کن.
استفاده از محصولات ضد قارچ در صورت نیاز
- اگر مستعد قارچ هستی (مثلاً زیاد عرق میکنی یا قبلاً مبتلا شدی)، از پودر یا اسپری ضد قارچ استفاده کن.
- شامپوهای ضد قارچ برای پوست سر (مثل شامپو کتوکونازول) رو هفتهای یکبار استفاده کن.
تقویت سیستم ایمنی
- تغذیه سالم، خواب کافی و ورزش منظم باعث تقویت سیستم ایمنی بدن میشن.
- در صورت ابتلا به بیماریهایی مثل دیابت، کنترل قند خون خیلی مهمه.
مراقبت در سفر یا مکانهای عمومی
- در هتلها یا اقامتگاهها، از ملحفه و حوله شخصی استفاده کن.
- از نشستن مستقیم روی سطوح مرطوب یا آلوده خودداری کن.